Tại Kỳ họp chuyên đề ngày 12-6, HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Điều này mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực để Khánh Hòa tăng trưởng hai con số, sớm hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương như Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã định hướng.

Kỳ vọng từ không gian mới

HĐND tỉnh thông qua Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo ông Bùi Thanh Bình - Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh, HĐND tỉnh thông qua Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trong bối cảnh: Tỉnh Khánh Hòa được hình thành trên cơ sở hợp nhất tỉnh Khánh Hòa (cũ) và tỉnh Ninh Thuận (cũ); thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các yêu cầu cập nhật, đồng bộ với Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quy hoạch vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên và các quy hoạch ngành, quốc gia có liên quan. Việc điều chỉnh sẽ mở ra không gian phát triển mới, đảm bảo tính kết nối đồng bộ, phát huy tối đa các tiềm năng, thế mạnh của tỉnh, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) trong giai đoạn mới. Qua đó, xây dựng tỉnh Khánh Hòa sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

HĐND tỉnh thông qua Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Sự thay đổi về mốc giới địa lý sau sáp nhập tỉnh đòi hỏi sự thay đổi tương ứng về mục tiêu tăng trưởng. Nếu như trước đây, các chỉ tiêu phát triển được tính toán, thiết kế cho từng địa phương thì giờ đây, sức mạnh cộng hưởng đã cho phép tỉnh tự tin đặt ra những đích đến thách thức hơn. Nghị quyết số 01 của Tỉnh ủy về tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2025 - 2030 đề ra mục tiêu tăng trưởng từ 11 đến 12%. Vì vậy, việc điều chỉnh quy hoạch tỉnh có ý nghĩa chiến lược, tháo gỡ những “nút thắt” cũ và mở đường cho những dòng vốn đầu tư mới.  

Khu vực Cam Lâm được định hướng trở thành trục đô thị - hành chính.

Điểm cốt lõi tạo nên sự khác biệt của bản điều chỉnh quy hoạch lần này dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Không gian kinh tế mới được định vị sắc nét thông qua 6 lĩnh vực tăng trưởng mũi nhọn. Theo đó, du lịch hướng tới việc định vị toàn tỉnh thành điểm đến ven biển cao cấp cho du khách và cư dân lưu trú dài ngày; lĩnh vực đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế dữ liệu, thiết lập hệ thống trung tâm dữ liệu và dịch vụ kỹ thuật số được xác định làm bệ đỡ cho tất cả ngành kinh tế phát triển; sản xuất công nghệ hàng hải lưỡng dụng sẽ kết hợp dịch vụ hàng hải giải trí. Cùng với đó, hệ thống năng lượng mới, biến vùng đất đầy nắng và gió này thành hạt nhân tiên phong trong quá trình chuyển đổi năng lượng sạch của cả nước, tận dụng từ năng lượng mặt trời, gió cho đến công suất của các dự án điện hạt nhân tương lai. Hai lĩnh vực chế biến sản phẩm sinh học biển, nông sản giá trị cao và phát triển hạ tầng kết nối chiến lược tạo ra bước phát triển rộng khắp, bền vững.  

Để phát triển theo chiều sâu, không gian địa giới được tổ chức theo mô hình “3 cực tăng trưởng”. Cực tăng trưởng phía bắc lấy trọng tâm là Khu kinh tế Vân Phong và khu vực Ninh Hòa mở rộng. Khu vực này được định hướng là động lực công nghiệp, năng lượng và logistics biển quy mô lớn. Cực tăng trưởng trung tâm gồm vùng đô thị Nha Trang mở rộng và khu vực Cam Lâm - Cam Ranh giữ vai trò chủ đạo về hành chính, dịch vụ, tài chính, tri thức và điều phối nguồn lực. Cực tăng trưởng phía nam bao gồm vùng đô thị Phan Rang và vùng kinh tế trọng điểm Thuận Nam - Cà Ná trở thành không gian cho năng lượng sạch, công nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo. 3 cực phát triển này không hoạt động biệt lập mà vận hành như một hệ sinh thái bổ trợ lẫn nhau, tạo nên một cấu trúc đa cực cân bằng hoàn hảo.  

Lấy người dân làm trung tâm của sự phát triển

Bãi biển Bình Sơn - Ninh Chử tạo nên cực tăng trưởng phía nam tỉnh.

Quy hoạch tỉnh được điều chỉnh lần này đã cụ thể hóa mạng lưới liên kết hạ tầng giao thông bằng 2 trục kết nối, bao gồm 1 hành lang kinh tế Bắc - Nam và 3 hành lang kinh tế Đông - Tây. Hành lang kinh tế Bắc - Nam dọc theo Quốc lộ 1, đường bộ cao tốc và đường sắt tốc độ cao đóng vai trò là xương sống kết nối chuỗi đô thị ven biển, khu công nghiệp và các cửa ngõ hàng không, cảng biển của tỉnh với cả nước. Ở các hành lang Đông - Tây, không gian liên kết “Biển - Cao nguyên” được thể hiện rõ nét. Trong đó, hành lang Vân Phong - Buôn Ma Thuột (dọc theo Quốc lộ 26 và cao tốc mới) sẽ củng cố vị thế trung tâm hàng hải quốc tế của Vân Phong, đưa hàng hóa từ Tây Nguyên ra thẳng đại dương. Hành lang trung tâm Nha Trang - Diên Khánh - Khánh Vĩnh kết nối lên Lâm Đồng đóng vai trò là trục đổi mới sáng tạo, mang công nghệ số, dịch vụ du lịch từ biển lên hội nhập với vùng cao. Hành lang kinh tế phía nam nối từ Cam Ranh, Phan Rang ngược lên các xã miền núi của tỉnh theo hướng tiểu đô thị sinh thái núi rừng, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và du lịch mạo hiểm. Những mạch máu giao thông này được kỳ vọng sẽ giảm bớt khoảng cách giàu nghèo giữa dải đồng bằng ven biển và khu vực miền núi phía tây còn nhiều gian khó.  

Ngoài ra, trong tờ trình của UBND tỉnh gửi HĐND tỉnh, triết lý “xác lập con người là chủ thể, trung tâm, động lực và mục tiêu của sự phát triển” được nhắc lại nhiều lần như một lời cam kết của chính quyền đối với Nhân dân. Các giá trị văn hóa truyền thống, bản sắc độc đáo và khát vọng vươn lên của người dân Khánh Hòa chính là nguồn lực nội sinh lớn nhất để thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Đến năm 2030, mục tiêu phát triển KT-XH của tỉnh sẽ có những thay đổi căn bản; thu nhập và mức sống của người dân được nâng cao. Hệ thống y tế và giáo dục được đầu tư theo tiêu chuẩn quốc tế. Theo đó, người dân sẽ được chăm sóc bởi một hệ thống y tế hiện đại, tiến tới bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân, mật độ giường bệnh đạt 40 giường trên một vạn dân. Ngành giáo dục cũng hướng tới sự đột phá, lọt vào top 15 toàn quốc về chất lượng, đảm bảo mọi trẻ em từ vùng biển, đảo đến miền núi đều được tiếp cận giáo dục công bằng.  

Khu vực Bãi Dài, Cam Lâm.

Đáng chú ý, sự phát triển kinh tế không đánh đổi bằng môi trường. Tỉnh kiên quyết lồng ghép mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào tất cả ngành công nghiệp, nâng tỷ lệ che phủ rừng lên hơn 47% và đảm bảo 100% rác thải sinh hoạt, rác thải nguy hại được thu gom, xử lý triệt để. Quy hoạch xác định rõ những vùng lõi sinh thái cần bảo vệ nghiêm ngặt, những hành lang bảo vệ nguồn nước và những giải pháp nạo vét, khơi thông các dòng sông Cái Nha Trang, sông Cái Ninh Hòa để vừa tạo trục đại lộ ven sông vừa tăng khả năng chống chịu thiên tai, lũ lụt. 

Khơi thông nguồn lực, hiện thực hóa tầm nhìn

Để hiện thực hóa quy hoạch tỉnh đã được điều chỉnh, nguồn lực thực hiện đóng vai trò then chốt. Giai đoạn 2026 - 2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến cần đến 1,05 triệu tỷ đồng, tăng trưởng bình quân hàng năm hơn 20%. Tỉnh đã xác định rõ cơ cấu huy động vốn theo hướng: Sử dụng vốn đầu tư công làm nguồn vốn “mồi”, giữ vai trò dẫn dắt và kích hoạt các nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân và xã hội. Nguồn vốn đầu tư công sẽ được tập trung vào các công trình hạ tầng kỹ thuật khung, các trục cao tốc kết nối chiến lược, hạ tầng năng lượng, điện hạt nhân và hạ tầng số. Đồng thời, tỉnh sẽ thực hiện cải cách triệt để đầu tư công, phân bổ vốn theo kết quả đầu ra và hạch toán KT-XH rõ ràng. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam khẳng định, vốn đầu tư công ưu tiên tập trung cho các công trình hạ tầng kỹ thuật khung có tính lan tỏa lớn, kết nối liên vùng và liên tỉnh, đặc biệt là hạ tầng giao thông chiến lược (cao tốc, đường sắt tốc độ cao), hạ tầng năng lượng, điện hạt nhân, hạ tầng số, cảng biển, logistics, khu kinh tế, khu công nghiệp và hạ tầng đô thị.

Khu vực Nha Trang đóng vai trò đô thị trung tâm.

Bên cạnh đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh huy động nguồn lực ngoài ngân sách, hợp tác công tư, xã hội hóa đầu tư; khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, tài nguyên, tài sản công và kết cấu hạ tầng hiện có; thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định, bảo đảm công khai, minh bạch, chống thất thoát, lãng phí. Đồng thời, khuyến khích áp dụng các mô hình tài chính sáng tạo, trong đó khai thác giá trị tăng thêm từ đất đai gắn với phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) nhằm tạo nguồn lực tái đầu tư cho phát triển hạ tầng chiến lược; khuyến khích, thu hút các nguồn lực xã hội đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ; tập trung thu hút đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP); đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động sự nghiệp như: Y tế, giáo dục, dạy nghề, từ đó huy động thêm nguồn lực đầu tư cho các lĩnh vực.

Mục tiêu phát triển của tỉnh đến năm 2030

- Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân thời kỳ 2026 - 2030 đạt 11 - 12%/năm.

- GRDP bình quân đầu người hằng năm tăng 14%.

- Tổng thu ngân sách nhà nước tăng bình quân hằng năm 12%.

- Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 1,05 triệu tỷ đồng, tăng bình quân hằng năm hơn 20%, gấp 2,1 lần so với giai đoạn 2021 - 2025.

- Tỷ lệ đô thị hóa đến năm 2030 đạt 70%.

- Tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026 - 2030) duy trì mức giảm 1 - 1,5%/năm.

- Lao động qua đào tạo đạt 90%, trong đó 40% có bằng cấp, chứng chỉ; giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp xuống dưới 20%.

- Mật độ giường bệnh đạt 40 giường/10.000 dân, mật độ bác sĩ đạt 14 bác sĩ/10.000 dân.

- Nâng cao và duy trì tỷ lệ che phủ rừng đạt 47,19%.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam, tỉnh sẽ giải quyết dứt điểm các dự án kéo dài, chậm tiến độ thông qua rà soát toàn diện, kiên quyết tháo gỡ các vướng mắc pháp lý về đất đai để đưa các nguồn lực đang “đóng băng” trở lại vận hành, đóng góp cho kinh tế. Cùng với đó, cải cách bộ máy hành chính theo hướng tinh gọn, chuyển đổi sang chính quyền số, vận hành trung tâm dữ liệu thông minh sẽ là những bước đi song hành để tạo ra một môi trường đầu tư thông thoáng, hấp dẫn.  

Với điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tầm nhìn phát triển đã được định vị rõ nét. Khánh Hòa đang trên con đường trở thành đô thị ven biển thông minh, bản sắc, đáng sống hàng đầu châu Á và là địa phương đi đầu trong việc đưa phát thải khí nhà kính về mức bằng 0. Tầm nhìn đến năm 2050, sự phát triển KT-XH luôn được tỉnh lồng ghép chặt chẽ với quốc phòng, an ninh biển đảo, xây dựng đặc khu Trường Sa trở thành pháo đài vững chắc bảo vệ chủ quyền, đồng thời là trung tâm kinh tế, văn hóa trên biển của cả nước.